این دو روند زیرمجموعه قانونی که به ابتکار دولت و بحث و همکاری مجلس درحال تولد است، نشانگر محتوا و ماهیت تحول پیشرو هستند: نسبت به منابع خدادادی میهن خود عادل خواهیم بود و آنها را به کمترین بها هدر نخواهیم داد؛ و نسبت به محرومان جامعه نیز عادل خواهیم بود و آنها را در مقابل اثرات تورمی تحول جاری، تنها نخواهیم گذاشت.
نکته مهمی که در این میان بر آن توافق شده است، سرعت پیمایش این راه و متانت در اجرای عدالت اشاره شده است. دولت و مجلس دست زدن به جراحی را در جریان تحول اقتصادی منتفی ساختند و یک درمان تدریجی و مداوم را ترجیح دادند. «دولت درخصوص شیب اجرا به اجرای فازبندی شده و ارائه فرصت برای اعمال تعدیلهای مقتضی اعتقاد دارد» [مصاحبه مسئول کارگروه طرح تحول در همین شماره] و مجلس نیز یک فرصت 5ساله را برای پیمایش این راه سخت به تصویب رساند تا اقتصاد کشور همچون کامیونی که در مسیر پرفراز با سرعت کمتر پیش میرود و در زمان درازتری به مقصد میرسد، راه پرشیب رسیدن به نقطه واقعیشدن قیمتها را با طمانینه ولی پرانرژی و کممسأله بپیماید. به این ترتیب، وقوع آن شق محتمل که کشورهای دارای اقتصاد جراحی شده با آن روبهرو میشدند و از هم میپاشیدند یا دچار بحرانهای عمیق سیاسی – اجتماعی میشدند، برای ایران منتفی شده است.
در این میان نکته قابل ذکر دیگری هم باقی میماند که به موضوع سرعت بستگی دارد: وقتی در جریان یک تحول اقتصادی، اصلاح قیمتها امری بطئی و غیرناگهانی است، متغیرهای اقتصادی دیگر فرصت تعدیل و هماهنگشدن با روند کلی را مییابند و بنابراین هیچ چیزی زیر و رو نمیشود تا جامعه را دچار تشتت و احیاناً بحران کند. حداقل برای جامعهای که نرخ تورم 5/49درصدی را در دوران عملکرد عادی تجربه کرده، تورم بالای، رخدهنده در جریان یک تحول اقتصادی عمده – که خواست عمومی است – یک بحران بنیانکن پدید نمیآورد. به همین دلیل پدید آمدن فضای انتظارات تورمی شدید در جامعهای که اخبار غیررسمی در آن اعتباری بیشتر از اخبار رسمی دارند، چندان مقرون به عقل نیست. مسلم و منطقی است که وقتی پیمایش شیب در مسیر اصلاح قیمتها با تأنی انجام میشود، فشار غیرعادی به هیچ پیمایشگری وارد نمیشود و اگر ماشین اصلاح قیمتها «پرگاز» به جلو رانده نشود، قطار تورم نیز زوزهکشان حرکت نخواهد کرد. بنابراین لزومی ندارد مردم را بترسانیم و تورم روانی را پیش از حتی تولد تورم واقعی به اوج برسانیم. این سیاستی است که از این پس باید در امر اطلاعرسانی و بحث و آگاهی بخشی به جامعه در زمینه هدفمندکردن یارانهها، مدنظر همه قرار گیرد.
